در سال 26 ه . صورت پذيرفت . در سال 64 ه . عبد اللّه بن زبير خانه‌هاى اطراف را مجددا خريدارى كرد و مسجد را از دو سمت شرقى و جنوبى توسعه فراوان داد ؛ از جمله خانه‌هايى كه در اين هنگام خريدارى گرديد ، خانهء ازرق جدّ ازرقى نويسندهء كتاب تاريخ مكه بود كه اين خانه در شرق مسجد الحرام قرار داشت . وى قسمتى از اين خانه‌ها را به چندين ده هزار دينار خريدارى كرد . در سال 75 ه . هنگامى كه عبد الملك بن مروان براى انجام حج به مكه سفر كرد ، بدون آن كه توسعه‌اى به مسجد دهد ، تعميراتى در آن صورت داد ؛ از جمله تعميرات او بلندتر ساختن ديوار مسجد و قرار دادن سقفى از چوپ ساج بر روى آن بود و مطلّا نمودن سر ستونهاى مسجد با 50 مثقال طلا بود . سپس فرزندش وليد نيز مسجد الحرام را مرمّت كرد . به اين منظور آنچه را كه پدر انجام داده بود خراب نمود و سپس ساختمانى استوار بنا كرد . وليد نخستين كسى است كه ستونهاى مرمر را به مسجد الحرام آورد و بر آن سقفى از چوب ساج آراسته به نقش و نگار و زيور شده بنا نمود و بر سر ستون‌ها صفحه‌هاى مسى زراندود نصب نمود و سطح مسجد را از سنگ مرمر پوشاند و براى مسجد ايوان ساخت و پيشانى طاقها را كاشىكارى كرد و او نخستين كسى است كه كاشى را به مسجد الحرام وارد كرد و به كار برد . در زمان ولايت زياد بن عبد اللّه حارثى بر مكه و به دستور ابو جعفر منصور دوّمين خليفه از خلفاى عباسى ، بر مسجد الحرام توسعه ديگرى داده شد ، اين توسعه از سوى شمال و غرب صورت گرفت و با تلاشى كه نمود نتوانست از دو سمت ياد شده بيشتر از يك رواق به وجود آورد . آغاز عمليات توسعه در محرم سال 137 ه . بوده و پايان آن در ذى الحجه 140 ه . صورت گرفت . اين توسعه يك برابر بيشتر از فضاى پيشين مسجد بود . در اين بازسازى مسجد را با طلا و انواع نقشهاى زينتى آراستند و گلدسته‌اى به نام « منارهء بنى سهم » احداث كردند . هنگامى كه منصور عباسى در سال 140 ه . حج گزارد ، ديوار حجر را فرسوده يافت ، از اين رو به نمايندهء خود « زياد » دستور داد كه شبانه ديوار را با مرمر بپوشاند ، بگونه‌اى كه بامدادان ديوار را پوشيده از مرمر يابد . زياد به وسيلهء چراغهايى كه شب هنگام بر افروخت ، ديوار را پيش از سپيده‌دم به اتمام رسانيد . سپس مهدى فرزند ابو جعفر عباسى پس از مرگ پدر ، توسعهء مسجد را از منطقه جنوب و شمال و از سمت يمانى آغاز كرد .